Μια νέα
μορφή παραβίασης της ιδιωτικότητας και ψηφιακής παρενόχλησης φέρνει στο φως
έρευνα του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που εγκυμονεί
η αυξανόμενη χρήση των «έξυπνων γυαλιών» (smart glasses).
Σύμφωνα με
τους ερευνητές, η συγκεκριμένη τεχνολογία φορετών συσκευών χρησιμοποιείται από
άνδρες οι οποίοι καταγράφουν κρυφά γυναίκες σε ανύποπτο χρόνο και σε
καθημερινούς χώρους, διακινώντας στη συνέχεια το υλικό στο διαδίκτυο.
Η ερευνητική
ομάδα ανέλυσε εκατοντάδες βίντεο που αναρτήθηκαν στο Instagram την περίοδο
2023-2026 και τα οποία συνδέονται με κοινότητες ανδρών που εξασκούν τεχνικές
προσέγγισης (pick-up artists).
Όπως
προκύπτει από τη μελέτη, οι χρήστες των έξυπνων γυαλιών προσεγγίζουν γυναίκες
με σκοπό να αποσπάσουν τον αριθμό τηλεφώνου τους ή το όνομα χρήστη τους στο
Instagram.
Στη
συνέχεια, τα βίντεο αναρτώνται στο διαδίκτυο για λόγους ψυχαγωγίας, προσέλκυσης
κοινού και κοινωνικής επιβεβαίωσης. Πολλές από τις γυναίκες βιντεοσκοπήθηκαν εν
αγνοία τους στον χώρο εργασίας τους, στο γυμναστήριο ή ακόμη και στην παραλία.
Το
φαινόμενο, το οποίο οι ερευνητές ονομάζουν «περιβαλλοντική καταγραφή»,
βασίζεται στο γεγονός ότι τα έξυπνα γυαλιά δεν διαφέρουν οπτικά από τα
συνηθισμένα γυαλιά οράσεως ή ηλίου.
Παρόλα αυτά,
έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν βίντεο, ήχο και δεδομένα τοποθεσίας σε
πραγματικό χρόνο, διαθέτοντας μόνο μια διακριτική φωτεινή ένδειξη που μπορεί
εύκολα να αποκρυφθεί.
Η Δρ. Μίλιτσα
Στιλίνοβιτς, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ,
επισημαίνει ότι η τεχνολογία αναπτύσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, αφήνοντας
πίσω τις ρυθμιστικές αρχές. Όπως τονίζει, οι τεχνολογικοί κολοσσοί πρέπει να
επιβραδύνουν την κυκλοφορία τέτοιων συσκευών, ώστε να δοθεί χρόνος στο νομικό
πλαίσιο να προσαρμοστεί.
Εξηγώντας τη
μεθοδολογία των δραστών, η ερευνήτρια αναφέρει πως συχνά ακολουθούν τις
τακτικές του Άντριου Τέιτ, ζητώντας λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων αντί για
αριθμούς τηλεφώνου.
Ωστόσο, σε
αντίθεση με ένα νούμερο που μπορεί να μπλοκαριστεί, η αποκάλυψη του ονόματος
χρήστη μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση της τοποθεσίας και των προσωπικών
στοιχείων του θύματος από τους θεατές των βίντεο.
Τα ευρήματα
της έρευνας, η οποία βασίστηκε σε 350 δημόσια διαθέσιμα βίντεο από όλο τον
κόσμο, δείχνουν μια σαφή στροφή προς τη διακριτική καταγραφή, η οποία είναι
εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αντιληπτή. Η Δρ. Τζοάν Γκρέι, επικεφαλής της
έρευνας, σημειώνει ότι η υιοθέτηση των έξυπνων γυαλιών έχει επιταχυνθεί
θεαματικά τα τελευταία δύο χρόνια.
Στο 60%
περίπου των βίντεο που αναλύθηκαν, οι αλληλεπιδράσεις χαρακτηρίστηκαν ως πιθανή
παρενόχληση, με τις γυναίκες να δείχνουν εμφανή δυσφορία ή να προσπαθούν να
απομακρυνθούν.
Επιπρόσθετα,
η άμεση διασύνδεση των γυαλιών με τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπει
το ανέβασμα ή τη ζωντανή μετάδοση του υλικού άμεσα, δημιουργώντας ένα δεύτερο
επίπεδο κακοποίησης. Σε ποσοστό 43% των περιπτώσεων, οι γυναίκες δέχθηκαν
υβριστικά σχόλια στο διαδίκτυο, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις αποκαλύφθηκαν και τα
προσωπικά τους δεδομένα.
Από την
πλευρά της, η Σανέλ Κόντος, διευθύνουσα σύμβουλος και ιδρύτρια του οργανισμού
Teach Us Consent, υπογραμμίζει την κατεπείγουσα ανάγκη προστασίας της
ιδιωτικότητας σε δημόσιους χώρους.
Τονίζει ότι
η αυστραλιανή νομοθεσία οφείλει να ρυθμίσει άμεσα τη χρήση των ψηφιακών
συσκευών, οι οποίες πωλούνται πλέον στη χώρα έναντι ποσών μικρότερων των 100
δολαρίων.
Σύμφωνα με
την ίδια, η έλλειψη νομικού πλαισίου επιτρέπει στις εταιρείες να κερδοσκοπούν
από τεχνολογίες που κανονικοποιούν τη βιντεοσκόπηση χωρίς συναίνεση και ενέχουν
τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία για τη σεξουαλική εκμετάλλευση
γυναικών και παιδιών.
Οι ερευνητές
καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι υφιστάμενοι νόμοι και τα συστήματα ελέγχου των
πλατφορμών δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση αυτών των συγκαλυμμένων μορφών
παρενόχλησης. Καθώς το υλικό συχνά παρουσιάζεται επιφανειακά ως μια απλή
κοινωνική αλληλεπίδραση, αποφεύγει τα φίλτρα που εντοπίζουν τη ρητή κακοποίηση
ή τη γυμνότητα.
Για τον λόγο
αυτό, η ερευνητική ομάδα ζητά τη θέσπιση σαφέστερων κανόνων για τη συναίνεση,
αυστηρότερη λογοδοσία των ψηφιακών πλατφορμών και νέες σχεδιαστικές
προδιαγραφές για τις φορετές συσκευές, ώστε να καθίσταται απολύτως σαφές πότε
πραγματοποιείται καταγραφή.
