Η ελληνική
αγορά θέρμανσης έχει αλλάξει πολύ τα τελευταία χρόνια με τις αντλίες θερμότητας
να κερδίζουν συνεχώς έδαφος, το φυσικό αέριο να παραμένει επιλογή (όπου υπάρχει
δίκτυο) και τα σύγχρονα κλιματιστικά υψηλής ενεργειακής κλάσης να
χρησιμοποιούνται πλέον ως βασική θέρμανση σε αρκετές κατοικίες.
Παράλληλα,
πέλλετ, λέβητες βιομάζας και παραδοσιακά συστήματα εξακολουθούν να έχουν θέση
σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η ίδια η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU, ενθαρρύνει
συνεχώς τη σταδιακή μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα προς συστήματα υψηλής
ενεργειακής απόδοσης, με βασικό άξονα τις αντλίες θερμότητας και τη βελτίωση
της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων.
Στην Ελλάδα,
τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και
Θερμοσίφωνα» επιδοτούν αντίστοιχα παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης και
εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, αναγνωρίζοντας ότι η θέρμανση αποτελεί μία από
τις μεγαλύτερες ενεργειακές δαπάνες ενός νοικοκυριού.
Διαμέρισμα:
άλλο το ισόγειο, άλλο το ρετιρέ
Η επιλογή
θέρμανσης σε μια πολυκατοικία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θέση του
διαμερίσματος και, λόγω της δυνατότητας ενεργειακής αυτονομίας, μπορεί ο κάθε
ιδιοκτήτης να επιλέξει αναλόγως.
Για
παράδειγμα, το ισόγειο χάνει θερμότητα τόσο προς το έδαφος όσο και από τους
εξωτερικούς τοίχους. Εάν η οικοδομή είναι παλιά, που σημαίνει χωρίς
θερμομόνωση, οι ανάγκες θέρμανσης είναι σημαντικά αυξημένες.
Οι ειδικοί
θεωρούν ότι αποδοτικές επιλογές είναι η αντλία θερμότητας (εφόσον το σπίτι
διαθέτει καλή ή μέτρια μόνωση), τα κλιματιστικά inverter υψηλής απόδοσης όταν
πρόκειται για μικρότερο διαμέρισμα και το αυτόνομο σύστημα φυσικού αερίου.
Σημειώνεται
ότι πριν από οποιαδήποτε επένδυση, μεγαλύτερη απόδοση έχει συχνά η θερμομόνωση
του δαπέδου και η αντικατάσταση κουφωμάτων.
Αν το
διαμέρισμα είναι ρετιρέ, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις απώλειες από
την οροφή. Αν δεν υπάρχει μόνωση στην ταράτσα, ακόμη και το καλύτερο σύστημα
θέρμανσης θα λειτουργεί περισσότερες ώρες, καταναλώνοντας επακόλουθα και
περισσότερη ενέργεια.
Οπότε, τι
συνίσταται σε αυτήν την περίπτωση; Για ένα ρετιρέ προτεραιότητα αποτελεί η
σωστή μόνωση, η αντλία θερμότητας και σύγχρονα inverter, εφόσον το σπίτι δεν
είναι πολύ μεγάλο.
Μονοκατοικία:
μεγαλύτερες ανάγκες, περισσότερες επιλογές
Οι
μονοκατοικίες έχουν περισσότερες θερμικές απώλειες, καθώς εκτίθενται από όλες
τις πλευρές. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι επιλογές διαφοροποιούνται ανάλογα με
τα τετραγωνικά.
Για
κατοικίες άνω των 120-150 τ.μ., η αντλία θερμότητας αποτελεί συνήθως τη
μακροπρόθεσμα οικονομικότερη λύση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ενδοδαπέδια
θέρμανση ή fan coils (εσωτερικές μονάδες θέρμανσης και ψύξης, οι οποίες
χρησιμοποιώντας ως μέσο λειτουργίας το νερό και έναν ανεμιστήρα -που βρίσκεται
στο εσωτερικό τους- διανέμουν θερμό ή ψυχρό αέρα στους χώρους).
Σε ορεινές
περιοχές, λέβητες πέλλετ ή βιομάζας (ο λέβητας πέλλετ καίει αποκλειστικά
τυποποιημένα συσσωματώματα ξύλου, ενώ ο λέβητας βιομάζας -ως πολυκαύσιμος-
μπορεί να κάψει πέλλετ, ξύλο, κουκούτσι ελιάς, πυρήνα και άλλα αγροτικά
υποπροϊόντα) μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικοί, όπου υπάρχει εύκολη
πρόσβαση βέβαια σε καύσιμο.
Σε κατοικίες
πάλι με φωτοβολταϊκά, η αντλία θερμότητας αξιοποιεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά
την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό συμβαίνει γιατί η αντλία θερμότητας
λειτουργεί με ηλεκτρικό ρεύμα, που σημαίνεί ότι όταν αυτό τροφοδοτείται από τα
φωτοβολταϊκά (ιδίως μέσω συστημάτων αυτοκατανάλωσης / net-billing), το κόστος
θέρμανσης και ψύξης πέφτει δραστικά ή μηδενίζεται.
Θάλασσα ή
Βουνό;
Οι
παραθαλάσσιες περιοχές χαρακτηρίζονται από υψηλή υγρασία και έντονη αλατότητα,
οδηγώντας στην ανάγκη για αντιδιαβρωτική προστασία στις εξωτερικές μονάδες,
τακτική συντήρηση και εξοπλισμό που πρέπει να διαθέτει κατάλληλες πιστοποιήσεις
για παραθαλάσσιο περιβάλλον.
Στην χώρα
μας που βρέχεται απ’ άκρη σ’ άκρη, οι περισσότερες παράκτιες περιοχές
παρουσιάζουν ήπιους χειμώνες που επιτρέπουν σε ένα ποιοτικό inverter ή σε μια
αντλία θερμότητας να λειτουργεί με πολύ υψηλή απόδοση.
Photo by
Lydia Griva
Οι ανάγκες
σε ένα σπίτι στο βουνό είναι εντελώς διαφορετικές. Σε περιοχές με πολύ χαμηλές
θερμοκρασίες, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η οικονομία αλλά και η σταθερή
απόδοση όταν ο υδράργυρος πέφτει κάτω από το μηδέν. Οπότε, προτιμώνται αντλίες
θερμότητας ειδικά σχεδιασμένες για ψυχρά κλίματα, συστήματα βιομάζας και
υβριδικές λύσεις με εφεδρική πηγή θερμότητας.
Και αν μένω
στη Μακεδονία;
Η Δυτική
Μακεδονία, η Φλώρινα, η Κοζάνη, η Δράμα και μεγάλο μέρος της Κεντρικής
Μακεδονίας παρουσιάζουν τις υψηλότερες ανάγκες θέρμανσης στη χώρα.
Για αυτό,
δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και τα κρατικά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης
λαμβάνουν υπόψη τις βαθμοημέρες θέρμανσης (Heating Degree Days, κλιματικό μέτρο
που δείχνει πόσο κρύο κάνει και πόση ενέργεια χρειάζεται για να ζεσταθεί ένα
κτήριο), δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στις ψυχρότερες περιοχές. Εκεί,
προτείνονται αντλίες θερμότητας υψηλής απόδοσης, φυσικό αέριο όπου υπάρχει
δίκτυο και βιομάζα ή πέλλετ σε αγροτικές περιοχές.
Αντίστοιχα,
στην κεντρική και νότια Ελλάδα;
Σε Αθήνα,
Πελοπόννησο, Θεσσαλία και μεγάλο μέρος της Στερεάς Ελλάδας οι χειμώνες είναι
ηπιότεροι. Σε πολλές περιπτώσεις ένα ποιοτικό inverter μπορεί να καλύψει σχεδόν
όλες τις ανάγκες, με τις αντλίες θερμότητας να προσφέρουν ακόμη χαμηλότερο λειτουργικό
κόστος σε μεγαλύτερες κατοικίες και το φυσικό αέριο να παραμένει μια σοβαρή
επιλογή όπου υπάρχει εγκατάσταση.
Όσο δε για
τη νησιωτική χώρα, στα περισσότερα νησιά οι ανάγκες θέρμανσης είναι
περιορισμένες χρονικά. Ηλεκτρικές λύσεις υψηλής απόδοσης, όπως κλιματιστικά
inverter και μικρές αντλίες θερμότητας καλύπτουν συνήθως αποτελεσματικά τις
ανάγκες, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με ηλιακό θερμοσίφωνα.
Αυτό βέβαια
αλλάζει αν η κατοικία βρίσκεται στα ορεινά χωριά της Κρήτης ή και σε ορισμένα
νησιά του βόρειου Αιγαίου, όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι αρκετά
χαμηλότερες.
Πριν
αγοράσετε: 4 ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσετε
Πριν από
οποιαδήποτε επένδυση στη θέρμανση/ψύξη του σπιτιού, θα πρέπει να απαντήσετε σε
τέσσερα βασικά ερωτήματα:
1. Πόσο καλά μονωμένο είναι το κτήριο;
2. Σε ποια κλιματική ζώνη βρίσκεται;
3. Πόσες ώρες λειτουργεί καθημερινά η
θέρμανση;
4. Υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης
επιδότησης μέσω προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης;
Χωρίς αυτές
τις απαντήσεις, ακόμη και το ακριβότερο σύστημα μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη
επένδυση και να μην κάνει τη δουλειά…
Οπότε, πού
καταλήγουμε;
Δεν υπάρχει
μία λύση που να ταιριάζει σε όλους. Ένα διαμέρισμα 70 τ.μ. στην Κυψέλη έχει
εντελώς διαφορετικές ανάγκες από μια μονοκατοικία στη Φλώρινα ή ένα
παραθαλάσσιο εξοχικό στην Ιθάκη.
Η γενική
τάση, τόσο στην ελληνική όσο και στην ευρωπαϊκή αγορά, είναι σαφής: τα
συστήματα υψηλής ενεργειακής απόδοσης, με κυρίαρχη την αντλία θερμότητας και σε
πολλές περιπτώσεις τα σύγχρονα inverter, αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο στην
αγορά, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με παρεμβάσεις θερμομόνωσης και ενεργειακής
αναβάθμισης στο κέλυφος του κτηρίου.
Οι ειδικοί
άλλωστε σημειώνουν ότι το πιο οικονομικό «καύσιμο» παραμένει εκείνο… που δεν
χρειάζεται να καταναλωθεί.