Πόσες φορές
έχουμε δει κάποιον να κοιτάζει το κινητό του την ώρα που κάποιος δίπλα του
μιλά; Αυτή η φαινομενικά μικρή συνήθεια έχει πλέον όνομα: phubbing. Πρόκειται
για την τάση να παραμερίζουμε την ανθρώπινη επαφή υπέρ της οθόνης και, σύμφωνα
με νέες έρευνες, όταν συμβαίνει από τους γονείς απέναντι στα παιδιά τους μπορεί
να αφήσει σημαντικό αποτύπωμα.
Ο όρος
«phubbing» (συνδυασμός των λέξεων phone και snubbing, δηλαδή «αγνοώ κάποιον
λόγω του κινητού») δημιουργήθηκε πριν από αρκετά χρόνια για να περιγράψει το
σύγχρονο φαινόμενο κατά το οποίο ένα άτομο παραμελεί την κοινωνική
αλληλεπίδραση γύρω του, προτιμώντας να ασχολείται με το τηλέφωνό του. Όταν αυτή
η συμπεριφορά προέρχεται από γονείς απέναντι στα παιδιά τους, μπορεί να έχει
μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Μελέτη με
τίτλο «Μαμά, αγαπάς το κινητό σου περισσότερο από εμένα;», που δημοσιεύτηκε τον
Ιούνιο στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology, έδειξε ότι η
προσκόλληση γονέων και φροντιστών στις οθόνες μπορεί να ενισχύσει το άγχος και
την ανασφάλεια σε παιδιά και εφήβους.
Οι ερευνητές
εξέτασαν 600 νέους στις ΗΠΑ, ηλικίας 12 έως 17 ετών, καταγράφοντας τις
εμπειρίες τους. Όπως αναφέρεται στη μελέτη, «οι έφηβοι ανέφεραν ότι η προσοχή
των γονιών τους στις οθόνες, τη στιγμή που οι ίδιοι αναζητούσαν σύνδεση και
επικοινωνία, τους έκανε να αισθάνονται υποτιμημένοι, παραμελημένοι ή
ασήμαντοι».
Τα
smartphone είναι ευρέως διαθέσιμα μόλις τις τελευταίες δύο δεκαετίες, με την
Apple να παρουσιάζει το πρώτο iPhone το 2007. Έκτοτε, όμως, η χρήση τους έχει
εκτοξευθεί: σύμφωνα με το ερευνητικό κέντρο Pew, το 98% των ενηλίκων στις ΗΠΑ
διαθέτει πλέον smartphone. Παρότι η έρευνα γύρω από τη χρήση των κινητών
βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο, όλο και περισσότεροι επιστήμονες
συγκλίνουν στην άποψη ότι υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις, ιδιαίτερα στα παιδιά,
σύμφωνα με τον Guardian.
Οι επιπτώσεις
Πολλές
μελέτες έχουν δείξει ότι οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στην υπερβολική
και καταναγκαστική χρήση των κινητών τους και των εφαρμογών κοινωνικής
δικτύωσης, όπως το TikTok, το Instagram και το Snapchat. Παράλληλα, έχουν
κατατεθεί χιλιάδες αγωγές κατά εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης, με τον ισχυρισμό
ότι οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν ώστε να προκαλούν εθισμό και ότι αυτό έχει
οδηγήσει σε βλάβες για τα παιδιά.
Ωστόσο, οι
επιπτώσεις της έντονης προσκόλλησης των γονιών στις ψηφιακές συσκευές έχουν
μελετηθεί πολύ λιγότερο.
Η νέα έρευνα
έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά παρόμοιων μελετών που δείχνουν ότι η
υπερβολική χρήση κινητών από τους γονείς μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τα
παιδιά. Μελέτη του 2023 στην Κίνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εξάρτηση των
γονιών από τα κινητά έκανε τα παιδιά πιο ευάλωτα στην ανάπτυξη εθιστικής σχέσης
με τις οθόνες. Παράλληλα, έρευνα του 2024 στο Journal of Pediatrics διαπίστωσε
ότι το «phubbing» από τους γονείς συνδέεται με πιο απομακρυσμένες σχέσεις με τα
παιδιά, τα οποία συχνά εμφανίζονταν πιο γκρινιάρικα, κακόκεφα και επιρρεπή σε
ξεσπάσματα θυμού.
Ο Ντον
Γκραντ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης στο Frontiers in Psychology, δήλωσε
στο Bloomberg ότι η χρήση του κινητού από έναν γονέα μπορεί να οδηγήσει το
παιδί σε «ανασφαλή προσκόλληση», η οποία συνδέεται με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση
και έλλειψη αυτοπεποίθησης. «Μπορεί πραγματικά να επηρεάσει αρνητικά την
αίσθηση ασφάλειας στις σχέσεις τους, κάτι που ενδέχεται να κουβαλούν σε όλη
τους τη ζωή», ανέφερε.
Οι
συγγραφείς της μελέτης διευκρινίζουν, πάντως, ότι δεν σημαίνει πως κάθε γονιός
που αποσπάται από το κινητό του θα οδηγήσει απαραίτητα το παιδί του σε
ανασφάλεια ή άγχος. Στόχος της έρευνας, όπως σημειώνουν, είναι να αναδείξει τον
τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι αντιλαμβάνονται την προσοχή των γονιών τους όταν
εκείνη απορροφάται από τις ψηφιακές συσκευές.
